Bij delen is de kans op winst groter dan het risico op verlies
Paper naar aanleiding van TZE 2011, Tijd voor Delen
De deelnemers aan het Turner Zomer Event 2011 hebben dan ook ‘een deel gegeven’. We hebben met elkaar gewerkt aan ‘Tijd voor Delen’ omdat het tijd is meer ideeën, visie, emoties, kennis, materie etc te delen en zo definitief de periode van consumeren en individualisme achter ons te laten. Delen omdat het waarde creëert, leuker en leerzamer is en meer oplevert. Delen, omdat de som der delen…
Ik vroeg aan een getalenteerde man: “Zou je deel willen uitmaken van iets moois dat groter is dan jijzelf?” Ik liet nog even in het midden wat dat moois dan was. Het antwoord was ja, zoals het meestal volmondig ja is op zo’n vraag. Is het niet prachtig verbonden te zijn met iets groots? Identificatie is een belangrijke drijfveer, ongeacht de bonus.
Ik vroeg door: “Ben je bereid daarvoor dingen te delen?” “Jazeker” was het antwoord van de man. Het gaat hier om delen van tijd, ideeën, visie, emoties, kennis, materie, etc. Toch, zag ik een lichte aarzeling in zijn ogen, nieuwsgierig naar wat dat moois dan is waarvan hij deel zou kunnen gaan uitmaken, mits hij iets zou delen. Het doel van ‘het moois’ wordt dan opeens snel belangrijker. En hij vroeg: “past het bij mij, is het doel ook mijn doel en kan dat wel, dat het doel ook echt gemeenschappelijk is, van ‘allen’ kan zijn?”
“En”’, vervolgde hij, “wat wil je van me hebben?”, doelend op waar het om ging dat hij moest delen, z’n talent, z’n geld, z’n liefde, z’n ideeën,….? Heb ik het, kan ik het missen? Is het delen, zodat ik (het) zelf(de) overhoud, of is het geven, dan ben ik het kwijt. Ik antwoordde niet, waardoor hij doorging, zoekende, nieuwsgierig, willend maar aarzelend; welke rol en bijdrage hem zou verheffen tot iets dat groter was dan hijzelf?
Recht door zee vroeg hij: “Wanneer krijg ik het terug, en wat is dat dan (nog waard)?” Inderdaad, hoewel puur delen onvoorwaardelijk is en ook kan zijn omdat de deler het ook zelf houdt, mensen willen graag iets terug, al is het roem, imago of reputatie. Wederkerigheid is er bij delen, het is een uitruil. Bij geven ook, bijvoorbeeld de naamvermelding bij een gift, maar daar is restwaarde minder van belang. Ik hield alweer mijn mond, nieuwsgierig of hij ook op het laatste belangrijke aspect van delen zou komen, risico. En jawel.
“Zeg luister eens, als jij niet zegt wat ik moet delen en wanneer het me wat oplevert,….., loop ik alleen maar risico”. Spot-on!! Het ongewisse op de pay-back, in welke vorm dan ook, maakt mensen onzeker. Het gaat om het risico dat iemand wel deelt maar niets terug te krijgen. Het risico op free-riders-gedrag. Bij delen is de gepercipieerde kans op winst groter dan het risico op verlies. Tenzij het collectieve, het gemeenschappelijke zo groots is dat het eigenbelang per definitie kleiner is dan het collectieve. Als men dus ten koste van alles deel wil uitmaken van iets dat groter is dan hem of haarzelf.
In dit korte verhaaltje zijn de lessen verwerkt van het Turner Zomer Event 2011, met als thema ‘tijd voor delen’. Wat betekent ‘delen’ in dit tijdgewricht in onze organisatie, economie en maatschappij en/of hoe komen we daar? Waar zit de doorbraak en hoe bereiken we die, of, wat houdt ons tegen?
Het is duidelijk geworden dat delen een hiërarchie kent. En toch ook een heel basale trade-off, we delen als de kans op winst groter is dan het risico op verlies.
Als er een gemeenschappelijk doel is, is delen eenvoudiger. Delen als het inzetten van je kennis, visie, ervaring, materiaal, informatie, etc. om gezamenlijk dat doel te bereiken. Identificatie met dat doel is wezenlijk en vaak voldoende om aspecten op lagere niveaus letterlijk minder belangrijk te maken. Intrinsieke motivatie domineert extrinsieke. Mits goed doorvertaald kunnen ze elkaar versterken. In organisaties is het vertalen van missie-visie-strategie naar rol en bijdrage van team in de organisatie een elementaire stap om het gemeenschappelijke voor je te laten werken.
Connectie tussen het organisatiedoel en je persoonlijke doelen is elementair om vrij te kunnen participeren en delen. Uitgedrukt in wederzijdse rol en bijdrage kan een complementair team, verbonden in het doel en met zakelijke afspraken boven zichzelf uitstijgen. In de meeste teams is de benodigde openheid voor het verkennen van deze connectie aanwezig zodra er sprake is van een lange termijn horizon van alle leden en een leider die kwetsbaar opent met sterkten en zwakten (vrij naar Erik Schilp). Delen moet je durven.
Het risico dat het delen niet wederkerig is, gooit bij oprecht delen roet in het eten. Ik, dan jij ook, we gingen immers samen. En het maakt me niet precies uit wanneer, maar ‘men’ wil ergens erkenning, lol, status, waardering etc
Laat je tot die tijd niet afleiden door korte termijn doelen, afrekenmodellen en dito bonussen die de identificatie bevlekken. Natuurlijk moeten mensen die een grotere bijdrage leveren aan het gemeenschappelijke doel meer beloond worden dan anderen, maar mensen zijn relationeel eerder dan rationeel sec, dus als het beloningsmiddel een doel wordt is de waardecreatie voor en van het totaal verdwenen. Verkeerd belonen beperkt delen.
Delen moet je doen. Hoe normaler hoe beter. Het ideaal hebben is goed genoeg, je hoeft het niet eens te halen. Het helpt evenwicht te vinden tussen de lange termijn sustainability doelen en de korte termijn profitability doelen. Delen is vanzelfsprekend maar niet onvoorwaardelijk, in de meeste gevallen: men doet het (meer) naarmate de kans op winst groter is dan het risico op verlies.
Red je het team dan red je de organisatie
Analoog aan de joodse wijsheid red je een mens, dan red je de mensheid geldt ook ‘red je het team, dan red je de organisatie. Delen genereert, niet delen is stelen (het onthouden van kansen), vrij naar Alexander Ribbink. Als we in staat zijn ons eigen belang opzij te zetten voor het gemeenschappelijke doel, krijgen we er, paradoxaal genoeg, veel groei en dus waardering voor terug (vrij naar Bas Heijne).
Misschien is de crisis voorbij, misschien niet. In ieder geval is er een serie forse hervormingen nodig om in diverse ketens en sectoren onderscheidende, hoogwaardige en op een efficiënte manier producten en diensten te leveren. Meer kwaliteit tegen minder kosten. De doorbraak vandaag, via een andere manier van werken, naar het rendement van morgen. Het gaat om ordinaire maar wezenlijke prestatieverbeteringen in de waardeketen, om de combinatie van sustainability en profitability, lange én korte termijn en niet een van beide. Er zijn doorbraken nodig om te vernieuwen. Overstag naar een nieuwe koers en werkwijze. Terug naar economische groei, maar wel op een duurzame manier. Welvaart én welzijn.
Door in de keten te werken vanuit een lange termijn horizon en verbindingen op basis van vertrouwen ontstaat winst voor alle stakeholders. Hiermee kan de economie ‘overstag’ gaan naar nieuwe groei en continuïteit. Afstand doen van belangen en de angst voor het onbekende overwinnen door mét elkaar te bouwen aan een resultaat dat we verdelen; het is leuk, leerzaam en lucratief. Een belangrijke voorwaarde voor succes, én, iets dat we zelf kunnen doen! Het is tijd voor delen.”
Spreker 1: Alexander Ribbink, Prime Technology Ventures, ex COO Tom Tom
Spreker 2: Erik Schilp, Nationaal Historisch Museum
