Onderwijsinnovatie onder hogescholen

Turner deed onderzoek naar de slagkracht van hogescholen als het gaat om onderwijsinnovatie. Wij spraken 25 bestuurders, leidinggevenden en verandermanagers van 14 hogescholen. Dit is wat zij zeggen over de stand van onderwijsinnovatie onder hogescholen. Dit vonden wij de vijf meest veelzeggende uitspraken.

“We zijn gestart met een gezamenlijk programma, maar dat werkte niet.
Nu pakken we het meer aan in ecosystemen.”

We zijn in de interviews veel verschillende aanpakken tegengekomen voor het realiseren van onderwijsinnovatie. Het lijkt erop dat veel hogescholen niet heel bewust voor de best passende executie-strategie hebben gekozen.

“Ik hoor vaak: Wij zijn met onze opleiding al behoorlijk goed op weg. Hoezo?”

Hogescholen weten heel goed welke kant zij op willen: het moet digitaler, flexibeler, persoonlijker. Maar die ambities worden vrijwel nergens echt concreet. Er is veel ruimte voor individuele interpretatie, en dat leidt tot een beperkt gevoel van urgentie.

“Het is wat het is, het kan niet sneller, je moet wel uithoudingsvermogen hebben”

Uit de interviews ontstaat een beeld dat hogescholen best tevreden zijn over het tempo van innovatie. Betrokkenen koesteren hun succesjes en lijken ervanuit te gaan dat ‘dingen nou eenmaal tijd kosten’ en ‘weerstand erbij hoort’.

“Werkelijk docententeams in de lead zetten voor verandering, maar wel met goede kaders”

Een uitzonderlijke uitspraak. Want bestuurders blijken terughoudend te zijn met het stellen van hele scherpe doelen en kaders, en de teams worden maar beperkt aangespoord om zelf hele duidelijke ambities te formuleren. Daarmee ontbreekt een duidelijke norm om de voortgang van onderwijsinnovatie aan te toetsen.

“We zijn aan het innoveren, maar dat doen we aan de hand van continue verbetering”

Hogescholen lijken slechts beperkt te werken aan fundamentele innovatie, waarbij een geheel nieuw verdien- en bedrijfsmodel wordt gecreëerd. In de gesprekken komen we vooral verbeteringen en vernieuwingen tegen. vrijwel geen echte ‘game-changers’.

De meest voorkomende innovatiestrategieën

Veel hogescholen hebben niet heel bewust voor de best passende executie-strategie voor innovatie gekozen. Veel wordt vormgegeven vanuit de persoonlijke affiniteit van sleutelspelers met een bepaalde executie-strategie. Dat hoeft niet altijd de beste keuze te zijn.

De organische strategie

Komt vooral neer op stimuleren van lokale initiatieven en experimenten. Er wordt voornamelijk ruimte gegeven aan de enthousiastelingen. De grote meerderheid van geïnterviewden hanteert deze aanpak. Dat levert weinig gedoe op, maar geeft ook weinig grip op het tempo van innovatie.

De alles-ineens strategie

Grootschalige omslag op één moment. Grote vernieuwingen vragen vaak om een samenhangend pakket van aanpassingen in organisatie en systemen, en deze strategie maakt dat mogelijk. Een ultiem voorbeeld uit de interviews is het benutten van een fusie om momentum te creëren voor de beoogde vernieuwingen. Nadeel is wel dat er vaak een lange aanloop nodig en er meer risico’s zijn op serieuze verstoringen in de dagelijkse operatie.

De gefaseerde strategie

Meer planmatig karakter, waarbij wordt nagedacht over hoe de totale vernieuwing in hapklare brokken tot stand kan worden gebracht. Een aantal hogescholen past deze aanpak toe. Een nadeel is dat professionals niet gemakkelijk een eigen passend tempo kunnen kiezen.

De zet-het-apart strategie

Een apart nieuw onderdeel opzetten naast de bestaande operatie, waarin je iets echt nieuws/anders kunt creëren. Als voorbeelden werden genoemd: een ‘lab’, een aparte leeromgeving voor docenten of een nieuwe opleiding. Nadeel is dat je uiteindelijk toch de bestaande operatie een keer moet verbinden of overzetten naar het nieuwe onderdeel. En dit is minder eenvoudig dan het lijkt.

Hoe komt jouw hogeschool tot slagkracht in onderwijsinnovatie?

Iedere hogeschool heeft zijn eigen speerpunten en uitdagingen in onderwijsinnovatie. Tegelijkertijd is er veel te leren van de ervaringen bij andere hogescholen. Wij zetten ons de komende tijd graag in om de inzichten uit de interviews verder te delen. In de vorm van nadere publicaties of in een persoonlijk gesprek.

Marga Severs

Martijn Babeliowsky

Jessica van Deurzen