Anne ter Steege, directeur-bestuurder bij Mozaïek Wonen: ‘Vastgoed is een middel, geen doel’

Mozaïek Wonen schakelde Turner Strategie = Executie in, voor de executie van het nieuwe koersplan: ‘Samen werken we aan sterke wijken’. Directeur-bestuurder Anne ter Steege vertelt over de aanleiding van het traject en welke rol Turner hierin heeft gespeeld.

Casestory Mozaïek Wonen: directeur-bestuurder Anne ter Steege van Mozaïek Wonen in gesprek met Onno Zwaagstra director strategie-executie bij Turner over de strategieopdracht.

1. Wat was het vraagstuk waarvoor Turner is ingeschakeld en waarom was het noodzakelijk? En wat was er ingewikkeld of ‘wicked’ aan?

Tien jaar geleden kregen de woningcorporaties in Nederland te maken met een nieuwe politieke werkelijkheid. Als gevolg van de nieuwe Woningwet uit 2015 kregen zij de opdracht terug te gaan naar de kerntaken: huurhuizen bouwen en beheren. Het gevolg was dat corporaties zich in zichzelf terugtrokken, vertelt Anne ter Steege, die in juni 2022 aantrad als de nieuwe directeur-bestuurder van Mozaïek Wonen. ‘Je zag dat corporaties minder activiteiten in de wijken konden ondernemen en meer naar binnen gericht waren.’ De afgelopen jaren is daar weer verandering in gekomen. Ook bij Mozaïek Wonen, een corporatie in Gouda en omstreken. Het vorige beleidsplan hintte daar al op: ‘Hart voor huurders’, luidde het motto. ‘Dat was de eerste stap naar buiten’, vertelt Ter Steege. Onder haar aanvoering werd een nieuw koersplan geformuleerd, waarmee die ontwikkeling een nieuwe impuls moet krijgen: ‘Samen werken we aan sterke wijken’, luidt nu het motto van de woningcorporatie die met 125 medewerkers ruim 12.000 wooneenheden beheert in Gouda, Bodegraven, Reeuwijk, Gouderak en Moordrecht.

Ter Steege heeft haar hele leven in de wonen-welzijn-zorghoek gewerkt, zoals ze het formuleert. ‘Het is niet voor iedereen even eenvoudig om mee te doen in de samenleving’, legt ze uit. ‘En ik werk graag voor organisaties die daar verandering in kunnen brengen. Dat is wat mij drijft. En dan het liefste op een manier waarop je naast mensen staat, in plaats van op een paternalistische manier, waarbij je voor mensen bedenkt wat goed voor hen is.’

Binnen Mozaïek Wonen staat ze daarin zeker niet alleen, vertelt Onno Zwaagstra, director bij Turner. ‘De mensen die ik bij Mozaïek Wonen heb ontmoet, zijn zonder uitzondering intrinsiek gemotiveerd. Ze willen er zijn voor de huurders, ze willen iets betekenen voor de maatschappij. Dat is echt bijzonder om te zien.’ Die ambitie zit ook in het nieuwe koersplan van Mozaïek Wonen. ‘Maar’, legt Ter Steege uit, ‘als je met veel intrinsiek gemotiveerde mensen werkt, ben je soms ook geneigd om in zachte woorden te blijven hangen. Dan blijf je praten over de visie, de strategie en de ambities. Maar je moet ook iets bereiken. Anders komen al die mooie woorden niet van papier en boek je geen resultaat. Het is immers wel de bedoeling dat de mensen morgen, overmorgen en over vijftig jaar plezier hebben van ons nieuwe koersplan. Dat is wat ons op het spoor van Turner heeft gezet, dat gericht is op strategie-executie.’

De executie moet naar de mening van Ter Steege extra aandacht krijgen omdat de looptijd zes jaar is. Dat is ongebruikelijk; haar eigen aanstelling is in eerste instantie ook voor vier jaar. ‘We zijn in 2024 gestart met het nieuwe koersplan en hebben het eerste jaar gebruikt om de organisatie in te richten en de executie voor te bereiden. In 2025 zijn we gestart met een nieuwe organisatiestructuur. Dus eigenlijk zijn we nu pas bezig met de uitvoering.’

“Het is de bedoeling dat de mensen morgen, overmorgen en over vijftig jaar plezier hebben van ons nieuwe koersplan.”

2. Wat heeft voor de doorbraak gezorgd? Inhoudelijk, veranderkundig en/of projectmatig?

Waar Turner bij geholpen heeft, vertelt Ter Steege, is concretiseren wat er nu echt zou moeten veranderen. ‘Onno heeft echt goede vragen gesteld. Wat ga je nou morgen anders doen om het koersplan ten uitvoer te brengen? Hij heeft ons terug naar de Gouden Cirkel van Simon Sinek gebracht: waartoe ben je op aarde? Waarom doe je wat je doet? Dat was echt de belangrijkste trigger, toen kwam er wel een verschil in inzicht bij sommige mensen naar boven. Als we impact willen maken, als maatschappelijke organisatie, hoe doe je dat dan? Toen beseften we dat vastgoed slechts een middel is, niet het doel.’ Zwaagstra: ‘Het was echt iets anders dan wat jullie jarenlang deden.’ Ter Steege: ‘Dat was inderdaad een paradigmashift. Wij zijn er voor de mensen. En om die mensen een goed huis of een goed thuis te kunnen geven, zijn wij degene die de stenen levert. Maar daarmee is het niet klaar. Wij willen samen met onze huurders en partners bouwen aan sterke wijken waar mensen zich prettig voelen, erbij horen en zich kunnen ontwikkelen. Het huisvesten van mensen is een middel om maatschappelijk een verschil te maken.’

Binnen Mozaïek Wonen wordt nu elke keuze die de medewerkers maken langs deze lat gelegd. ‘We zijn bezig om naar een meer maatschappijgeoriënteerde organisatie te gaan, een beweging die Mozaïek in feite al had ingezet onder het vorige beleidsplan’, zegt Ter Steege. ‘Maar het is evident dat er ook verschillen zijn. Operationeel verandert er feitelijk niets, behalve wanneer collega’s te maken krijgen met ingewikkelde vragen. Welke bril hebben we dan op? Hoe ga je om met vragen die buiten de reguliere werkzaamheden vallen? Dan is die paradigmashift van belang. Dat is precies wat Turner zegt: tachtig of negentig procent van je werkzaamheden is running the business, de rest is changing the business.’

“Wij willen samen met onze huurders en partners bouwen aan sterke wijken waar mensen zich prettig voelen, erbij horen en zich kunnen ontwikkelen."

3. Hoe is de executie tot stand gekomen?

Turner heeft voor de executie van het koersplan van Mozaïek Wonen een aantal producten ontwikkeld, zoals de introductie van portfoliomanagement en de uitvoeringsagenda.  Dit werd gecombineerd met aandacht voor de zachte kant zoals duidelijk eigenaarschap en stakeholdermanagement. ‘De strategie was niet zo moeilijk te formuleren, maar hoe zet je de stap van strategisch naar tactisch naar de executie? Dat is waar Turner ons geholpen heeft’, zegt Ter Steege. ‘Kijk, onze collega’s hebben in de praktijk met uiteenlopende problemen te maken. Iemand die een keer niet heeft betaald, kun je misschien een brief sturen. Maar als er sprake is van vervuiling, is dat een situatie waarbij je waarschijnlijk eerder op huisbezoek gaat om de situatie in te beoordelen en te zoeken naar een oplossing. Het eigenaarschap, dat een belangrijke plek heeft in het koersplan, speelt daar een rol in.’ Een juiste beslissing nemen is niet eenvoudig voor collega’s, erkent ze. ‘Het is voortdurend balanceren. In hoeverre kun je een bewoner tegemoet komen zonder dat je een precedent schept? Bovendien zijn we natuurlijk geen welzijnsorganisatie, we kunnen niet alles doen voor de mensen. Door het stakeholder management in kaart te brengen weten we nu veel beter welke andere organisaties we op welk moment dichterbij kunnen halen. Dat is een van de elementen die ons van strategie naar executie heeft gebracht.’

Het is elke keer de uitdaging hoe je het behapbaar maakt voor de medewerkers, zodat zij weten wat ze moeten doen, vertelt Zwaagstra. ‘Dat betekent dat je het moet concretiseren, niet alleen binnen het managementteam, maar ook voor teamleiders en medewerkers. De ideeën zaten eerst in jouw hoofd en zijn langzamerhand steeds transparanter geworden voor de rest van de organisatie. De medewerkersdag heeft daar een belangrijke rol in gespeeld. Je kunt niet zomaar even vertellen wat het idee is en ervan uitgaan dat iedereen het meteen begrijpt.’

Ter Steege hecht aan een nauw contact met andere maatschappelijke organisaties die actief zijn in de wijken. Dat kan volgens haar daadwerkelijk het verschil maken. ‘De ene keer is het met GGZ, de andere keer met Medin, dan weer met een zorgorganisatie. Uiteindelijk komt het op collega’s die in de wijken werkzaam zijn aan om het uit te voeren. Zij hebben goed zicht op wat er gebeurt in de wijken, dus dat kan ons, en andere organisaties, helpen om die wijken echt te verbeteren. Dat is idealistisch, ja. Ik geloof echt dat wij daar een positieve rol in kunnen vervullen. Niet alleen bij bestaande projecten, ook in de nieuwbouw die wij realiseren, door bijvoorbeeld na te denken over wat voor woningen je bouwt en hoe. Woningcorporaties zijn ooit ontstaan uit de volksverheffing: het streven dat mensen een fatsoenlijk dak boven hun hoofd hadden en minder vaak ziek werden. En in zekere zin is dat nog steeds het doel, maar dan zonder die paternalistische houding van vroeger.’

Ter Steege heeft zich achteraf wel verbaasd over hoeveel er nog moest gebeuren voordat de plannen echt ten uitvoer gebracht konden worden. ‘Het begon natuurlijk met dat we meer de wijken in wilden. Maar hoe kom je daar? Dan ga je met mensen in gesprek. Maar hoe doe je dat? Hoe selecteer je die mensen? Dan heb je stakeholder management nodig. En dan moet je je afvragen wat je daar gaat doen. Voor welke uitgangspunten kies je dan? Dan heb je dus een participatievisie nodig. En zo gaat dat dan, stap voor stap zie je die ordening ontstaan. Voor de visie op human resources (HR-visie), geldt hetzelfde: die moet je ook echt opbouwen.’

4. Zijn er baten voor alle belanghebbenden? 

Vanzelfsprekend was de nieuwe HR-visie van groot belang voor de eigen medewerkers. ‘Dat begon al met het gesprek dat we intern voerden’, vertelt Ter Steege. ‘Het ging in eerste instantie over impact maken. Wat betekent dat, voor jou, in jouw functie? Die gesprekken leverden eigenlijk de legitimatie voor de keuzes die we hebben gemaakt. Daar kwam nog bij dat we tussendoor nog een fusie hebben meegemaakt. Dat kostte ook veel tijd voor collega’s maar leverde tegelijkertijd extra geld op, waarvan wij de helft aan de huurders wilden besteden. Dat leverde weer interessante discussies op. Waarom zouden we dat doen? Waaraan zullen we het besteden? We hebben toen een aantal kaders geformuleerd, waaraan de projecten zouden moeten voldoen. De manier waarop dat is geland in onze organisatie, kwam echt voort uit onze ambitie meer de wijken in te gaan.’

Voor de huurders zijn de baten evident: zij moeten de komende jaren gaan profiteren van het streven bij te dragen aan de ontwikkeling van sterkere wijken. Ter Steege: ‘Mozaïek moet nog zichtbaarder en laagdrempeliger worden, zodat mensen zich uitgenodigd voelen aan te kloppen met vragen. Daar werken we echt aan. Als er vroeger een project werd opgeleverd, hielden de wethouder en ik een praatje. Nu organiseren we een opleveringsfeest, waarvoor we niet alleen de nieuwe bewoners maar ook de omwonenden uitnodigen. En we houden niet alleen een praatje, maar stellen ons team voor, zodat iedereen weet bij wie ze straks terecht kunnen. Dat is een goede interventie, vind ik, die uiteindelijk zal bijdragen aan de sociale cohesie.’

5. Wat was het belangrijkste dilemma en hoe bent u daarmee omgegaan?

Het belangrijkste dilemma voor Ter Steege was het prioriteren. ‘Als je de strategie wil executeren, is het goed om te beseffen dat je niet alles tegelijk kunt doen. Dat is mijn grootste uitdaging. Ik wil alles vandaag doen, en morgen alles veranderd hebben. Ik heb ook te maken met een organisatie die er tijd voor moet maken, en ik heb collega’s nodig die de tijd hebben. Zoals ik eerder al vaststelde: negentig procent is running the business, dus mijn collega’s hebben tien procent van hun tijd om aan deze projecten te besteden. Ik heb alle tijd, dit is mijn belangrijkste opdracht. Dus hoe ga ik daarmee om? ‘Dat is een enorm dilemma. De oplossing lag in het portfoliomanagement: inzichtelijk maken wat daar allemaal te doen stond. Daar heb ik wel met enige buikpijn naar gekeken, moet ik bekennen. Het liefst zou ik iemand zijn die zowel kan enthousiasmeren als vertragen, maar dat laatste is een uitdaging. Dit is nu eenmaal wie ik ben. Turner heeft ons handvatten aangereikt voor een goed portfoliomanagement. Uiteindelijk hebben we bepaalde zaken toch maar doorgeschoven.’ Mozaïek heeft nu een speciale medewerker projectmanagement in dienst genomen, iemand die helpt de dingen te ordenen en prioriteiten te stellen. ‘Als je te veel tegelijk wilt doen, bereik je nog niets’, zegt Zwaagstra. ‘Het gaat ook om eigenaarschap benoemen, dingen afmaken en echt stappen zetten.’ Ter Steege: ‘En eigenaarschap is in een maatschappelijke organisatie echt een uitdaging. Vanuit betrokkenheid zijn soms wel vijf mensen met hetzelfde bezig, dus het is belangrijk hoe je daarmee omgaat. Dan kan een project charter een nuttige rol vervullen.’

Met een duidelijke koers, scherp portfoliomanagement en een focus op executie maakt Mozaïek Wonen de omslag van strategie naar praktijk. Het koersplan is niet alleen een leidraad, maar een werkwijze die richting geeft aan dagelijkse keuzen. Door deze lijn consequent vast te houden, blijft Mozaïek Wonen bouwen aan sterke wijken waarin bewoners zich thuis voelen.

Onno Zwaagstra, director Strategie = Executie Turner, Anne ter Steege,  directeur-bestuurder Mozaïek Wonen

Anne ter Steege

Directeur-bestuurder Mozaïek Wonen


Wilt u ook sneller verbeteren vernieuwen en innoveren?

Turner is hét organisatieadviesbureau gespecialiseerd in strategie-executie. Samen een nieuwe strategie realiseren, dat maken we waar. Turner wordt voor de zevende jaar op rij door opdrachtgevers gezien als het beste strategisch adviesbureau van Nederland. Meer dan 4000 bestuurders en professionals deden mee aan het onderzoek van MT1000 waarbij Turner de hoogste waardering ontving voor strategie-advies, klantgerichtheid, excellente uitvoering en productleiderschap.

MT1000 NL reeks

Lees hier meer over de resultaten die andere opdrachtgevers behaalden met hulp van Turner Strategie = Executie. Een afspraak maken? Neem contact met ons op.

Meer weten over Turner Financiële Dienstverlening?

Banken, verzekeraars en pensioenfondsen zijn onmisbaar. Hoe blijven zij waarde leveren in een onzekere toekomst? Lees hier meer over Turner Financiële dienstverlening.

Maak een afspraak

Wilt u meer informatie of een offerte op maat ontvangen? Vul het formulier in voor een vrijblijvende afspraak.

Meer opdrachten

Onderwijs
Alexander Bruinsma

HAN vernieuwt portfoliomanagement

De HAN werkt aan een nieuwe portfoliobatenstrategie voor onderwijs en onderzoek. Een strategie met oog voor financiële én maatschappelijke opbrengsten. Turner ondersteunt bij het ontwikkelen van een afwegingskader en richtinggevende

Lees verder »
Onderwijs
Alexander Bruinsma

ROCvA-F – Beweging in digitalisering

Hoe breng je beweging in digitalisering binnen een complex georganiseerde onderwijsorganisatie? Bij ROCvA-F, een instelling met 39.000 mbo-studenten, 4.000 vo-leerlingen plus een groot aantal cursisten in het LLO- en contractonderwijs,

Lees verder »