Het Nationaal Onderwijs Lab AI: hoe artificial intelligence kan bijdragen aan de toekomst van ons onderwijs

4. Zijn er baten voor alle belanghebbenden? Voor klanten, aandeelhouders, medewerkers, management en maatschappij? ‘De algemene meerwaarde van het lab is dat we de AI-innovatie in het onderwijs gaan versnellen’, zegt Molenaar. ‘We zullen prototypes en toepassingen gaan ontwikkelen die het normen- en waardenkader van het Nederlands onderwijs reflecteren. In Nederland vinden we dat leerlingen autonoom moeten werken en zelfsturing moeten hebben in hun leerproces. Leerlingen hebben ook rechten, bijvoorbeeld het recht op privacy. Dat is een belangrijk punt, want er worden op dit moment veel AI-toepassingen voor het onderwijs ontwikkeld in landen als China en de Verenigde Staten. Daar bestaan echter andere ideeën over hoe we het onderwijs moeten inrichten, met name op het gebied van privacy en ethiek. Alles tijdens de les wordt daar bijvoorbeeld met camera’s vastgelegd. Ik zie het als onze opdracht oplossingen te ontwikkelen die passen bij hoe wij in Europa en specifiek in Nederland tegen dit soort kwesties aankijken. Dat is een belangrijk kader voor het batenmanagement.’ Voor scholen ligt de uitdaging vooral in het vergroten van de adaptiviteit, vervolgt Molenaar. ‘Op zich gaat het best goed: iedereen heeft tablets, tijdens de pandemie is het thuisonderwijs goed van de grond gekomen. Maar we kunnen echt nog wel een stap maken in het aansluiten op de individuele ontwikkeling van de leerlingen.’ Vanuit wetenschappelijk oogpunt zijn er twee opdrachten. ‘Ten eerste de kennis die we hebben op een goede manier verankeren in de oplossingen die in Nederland gebruikt worden en ten tweede de huidige data-infrastructuur, die is ontstaan door het digitale onderwijs, te gebruiken in het onderzoek. Met alle data die worden gegenereerd kunnen we veel beter inzicht krijgen in hoe leerlingen leren en dus hoe we het leerproces kunnen optimaliseren.’ De belangrijkste winst voor het bedrijfsleven zal liggen in de mogelijkheden de buitenlandse concurrentie het hoofd te kunnen bieden. Niet alleen die uit China of Amerika, zegt Molenaar. ‘Je ziet een enorme push vanuit het buitenland op de Nederlandse onderwijsmarkt. Wij hebben een van de meest gedigitaliseerde en geformaliseerde markten van Europa, en we zijn lekker klein. Dus je kunt hier goed ontwikkelen en leren. Sanoma, een Fins bedrijf, beheerst de hele keten van het voortgezet onderwijs. Er is dus veel druk op de Nederlandse bedrijven in deze markt. De beste manier om je daartegen te verweren, vooral voor de scale-ups en start-ups, is nu een heel snelle ontwikkeling door te maken.’