Turner logo
Turner logo

Onderwijsportfoliomanagement: Niet in dilemma’s blijven hangen, maar heldere keuzes maken

Onderwijsinstellingen kunnen het zich niet meer permitteren om op een eilandje te blijven zitten. “Door fusies en samenwerkingen zijn we in staat om het talent voor de regio te behouden en te blijven investeren in kwalitatief goed onderwijs”, stelt Jos Van Kessel, voorzitter van het College van Bestuur van het Koning Willem 1 College in de arbeidsmarktregio Noordoost-Brabant. De introductie van een Omgevingsraad – waarin vertegenwoordigers vanuit de overheid, het bedrijfsleven en het onderwijs zitting hebben – zorgt voor draagvlak en hulp bij keuzes maken. Tegelijk ziet hij ook het belang van tegenspraak blijven organiseren in het proces: “Het mag schuren.”

Turner voorziet haar relaties van tijdige, nieuwe en relevante inzichten voor haar markten en de strategie-executie vraagstukken die daar spelen. Dit blog is een verslag van de Masterclass Onderwijs Portfoliomanagement van Turner, over de implicaties van onderwijsportfoliomanagement voor strategie-executie.

Niet in dilemma’s blijven hangen, maar heldere keuzes maken

  • Een Omgevingsraad kijkt mee met dilemma’s en heeft instemmingsrecht.
  • De bedoeling is de wettelijke opdracht, daar haken de doelen op aan.
  • ‘We willen juist ook niveau 1 en 2 in de regio bedienen, dat is de belofte.’
  • Kaders en data helpen om de bedoeling en de belofte samen te onderschrijven.
  • Zorg voor een heldere focus op de belofte aan studenten, medewerkers en het werkveld, zodat je niet met hagel schiet.

De behoefte aan portfoliomanagement bij het Koning Willem I College werd gevoed door de fusie in 2022 met ROC de Leijgraaf uit Meierijstad, Oss en het Land van Cuijk. De eerdere corona-maatregelen in het onderwijs dwongen onderwijsinstellingen al eerder om kritisch te kijken naar hun portfolio. En een nieuwe fusie in 2027 met ROC Rivor in Tiel (Rivierenland) en een structurele samenwerking met Summa College maken de urgentie voor het Koning Willem I College alleen maar groter.  

“Een belangrijke afweging bij de fusies en samenwerkingen is onze belofte om alle niveaus binnen een straal van dertig kilometer in de breedte te bedienen. Juist ook niveau 1 en 2. Dat vraagt om samenwerking met andere partijen in de omgeving, want je zit al snel in een gebied waar ook andere instellingen opereren. Dat vraagt van alle partijen om minder alleen naar de eigen doelen te kijken en om meer naar buiten te treden, in gesprek te gaan en structuur aan te brengen”, benadrukt Jos van Kessel.

Omgevingsraad: meer dan een klankbordgroep

Bij gebrek aan een regionale Economic Board in Noordoost-Brabant besloot het Koning Willem I College een eigen Omgevingsraad op te zetten met gemeenten, werkgevers en andere onderwijsinstellingen, waaronder Sint Lucas, Avans en Juvans.

“We leggen de Omgevingsraad onze dilemma’s voor en de Omgevingsraad heeft instemmingsrecht als het gaat om ons onderwijsaanbod.” Dat maakt een Omgevingsraad dus nadrukkelijk meer dan een klankbordgroep. Deze manier van samenwerken zorgt voor draagvlak en hulp bij keuzes maken. Het gaat om het totaal. Van Kessel: “En tegelijk is het is wel ónze Omgevingsraad, het gaat om ons portfolio. In aanloop naar de fusie met Rivor hebben we ook voor Rivierenland een Omgevingsraad ingericht. Zo nemen we een actieve rol op ons om een duurzaam opleidingsaanbod te behouden en te versterken dat aansluit bij de arbeidsmarktregio Rivierenland.’

‘Niet blijven soebatten en compromissen sluiten’

Om eilandjes te doorbreken begon het Koning Willem I College met het vormen van een kernteam uit diverse disciplines. “Een beetje zoals we ook in het spel vandaag tijdens de Masterclass deden. Vanuit een heldere bedoeling en belofte, in gezamenlijkheid en met duidelijke keuzes moet je gedrag afstemmen en besluiten én risico’s durven nemen. Dus niet blijven soebatten en compromissen sluiten. Daar heeft Turner ons zeker bij geholpen.”

Durven keuzes maken is essentieel in dit proces. “Ons Lab-onderwijs in Cuijk liep niet goed, in tegenstelling tot de lab-opleiding in Oss. We hebben ervoor gekozen om de opleiding in Cuijk te sluiten en samen te voegen met Oss. Tegelijkertijd hebben we ook goede afspraken gemaakt met bedrijven uit de omgeving van Cuijk voor stageplaatsen.”

‘Wees kritisch op hoe en met wie je data verzamelt’

Op de vraag van Jeroen Visscher van Turner, wat zorgde voor een doorbraak, is Van Kessel stellig: “Dat was het moment dat we dankzij het portfolio overzicht konden geven. Visualiseren maakt dat mensen het zien, kunnen plaatsen en het verhaal kunnen (verder) vertellen.” Data spelen in dit proces een belangrijke rol. Elke (sub)regio heeft een eigen dynamiek. Kaders en data helpen om de bedoeling en de belofte samen te onderschrijven. “En ze helpen een perspectief te schetsen voor gesprekken met de Omgevingsraad, zodat je niet vanuit aannames het gesprek in gaat.”

“Bij Rivierenland hebben we vooraf met Turner een verkenning gedaan. Toetsen of het portfolio klopt met de praktijk, de missie/visie en de bedoeling hoeft niet lang te duren. Rivierenland is als regio sterk in logistiek, en minder sterk in kennisintensieve banen. Data helpen om regionale ambities te onderbouwen en ook eerlijk te zijn over wat niet werkt. Tegelijk moet je met data oppassen dat je door de bomen het bos niet meer ziet. Wees kritisch op hoe en met wie je data verzamelt.”

‘Laat maar vlammen’: van sturen naar besturen

Wanneer Jeroen hem vraagt wat portfoliomanagement betekent voor zijn rol als bestuurder, is het antwoord opnieuw snel en eerlijk: leren om van sturen naar besturen te bewegen. “Ik was gewend te opereren in crisissituaties en moest leren om zaken meer over te laten aan anderen en die te ondersteunen.”

Tegelijk ziet hij ook het belang van tegenspraak organiseren in het proces. “Laat maar vlammen. Constructief het conflict aangaan helpt bij besluitvorming en het creëren van duidelijkheid. Zodat je niet in dilemma’s blijft hangen, maar heldere keuzes kunt maken. De bedoeling is de wettelijke opdracht, daar haken we de doelen aan. De persoonlijke bedoeling is uiteraard ook belangrijk. Liggen die doelen te ver uit elkaar, dan moet je soms vervelende gesprekken voeren. Ik heb geen probleem met schuren, als je het gesprek aangaat met respect en transparantie.”

Zorg voor focus, in plaats van met hagel schieten

Zijn belangrijkste tip voor de deelnemers aan de Masterclass: richt een Omgevingsraad in om samenwerking te optimaliseren. “Samenwerken is noodzakelijk. Je kunt niet meer op een eilandje blijven zitten, al zijn we in de basis ook ingesteld op competitie.”

Met zijn laatste tip geeft hij meteen een mooie samenvatting van de Masterclass: “Weten of je aanbod aansluit op de behoefte en tot resultaat leidt, helpt om de exploitatie rond te krijgen en bij investeringen op de lange termijn. Daar kun je je beleid en Portfoliomanagement op afstemmen, met een heldere focus op de belofte aan studenten, medewerkers en het werkveld, in plaats van met hagel schieten.”

Meer over Onderwijsportfoliomanagement
Bespreek uw portfoliovraagstuk

Meer weten over Turner Onderwijs?

Hoe dragen universiteiten, hogescholen en mbo-instellingen bij aan de door de maatschappij gevraagde talent- en kennisontwikkeling? Nu en in de toekomst. Turner Onderwijs helpt professionals om het onderwijs naar een hoger plan te tillen. 

Wilt u ook sneller verbeteren vernieuwen en innoveren?

Turner is hét organisatieadviesbureau gespecialiseerd in strategie-executie. Samen een nieuwe strategie realiseren, dat maken we waar. Turner wordt voor de zevende jaar op rij door opdrachtgevers gezien als het beste strategisch adviesbureau van Nederland. Meer dan 4000 bestuurders en professionals deden mee aan het onderzoek van MT1000 waarbij Turner de hoogste waardering ontving voor strategie-advies, klantgerichtheid, excellente uitvoering en productleiderschap.

MT1000 NL reeks

Lees hier meer over de resultaten die andere opdrachtgevers behaalden met hulp van Turner Strategie = Executie. Een afspraak maken? Neem contact met ons op.

Maak een afpraak

Wilt u meer informatie of een offerte op maat ontvangen? Vul het formulier in voor een vrijblijvende afspraak.

Een selectie van onze inzichten

Een selectie van opdrachten