Turner Masterclass Onderwijs Portfoliomanagement: het eerlijke gesprek voeren in plaats van de kool en de geit sparen

Afnemende studentenaantallen en een groeiende vraag uit de arbeidsmarkt stellen mbo- en hbo-instellingen voor stevige uitdagingen. Minder studenten betekent immers ook een kleiner speelveld en minder inkomsten. Hoe kunt u binnen deze kaders uw portfolio versterken, met focus op de bedrijfseconomische component? Die vraag staat centraal in deze Masterclass Onderwijs Portfoliomanagement.

Turner voorziet haar relaties van tijdige, nieuwe en relevante inzichten voor haar markten en de strategie-executie vraagstukken die daar spelen. Dit blog is een verslag van de Masterclass Onderwijs Portfoliomanagement van Turner, over de implicaties onderwijsportfoliomanagement voor strategie-executie.

‘Scherp kiezen is cruciaal voor strategie-executie’

In het complexe en urgente portfolioveld is portfoliomanagement een van de manieren om executie vorm te geven.
Bij het maken van heldere keuzes gaat het niet alleen om of-of, maar vooral ook om en-en.
Naast de harde ‘elementen’ is aandacht voor zachte componenten belangrijk, vanuit de impact op medewerkers, studenten en maatschappij.
Elkaar bevragen en vanuit een gemeenschappelijk doel spreken en handelen, is geen luxe maar noodzaak.
Portfoliomanagement is ook een kwestie van gewoon doen en iteratief leren.

Een kudde vredig grazende schapen in de wei verwelkomt deze enigszins druilerige woensdagmiddag bezoekers van huize De Boom, de thuisbasis van Turner. Maar van kuddegedrag of rustig grazen en herkauwen is geen sprake tijdens de masterclass Onderwijs Portfoliomanagement op 10 juni 2026. Bestuurders, leidinggevenden en adviseurs uit het mbo en hbo gaan actief samen aan de slag met prangende dilemma’s uit het onderwijsveld. Strategie-executie in uitvoering.

Afnemende studentenaantallen en een groeiende vraag uit de arbeidsmarkt stellen mbo- en hbo-instellingen voor stevige uitdagingen. Minder studenten betekent immers ook een kleiner speelveld en minder inkomsten. Hoe kunt u binnen deze kaders uw portfolio versterken, met focus op de bedrijfseconomische component? Die vraag staat centraal in deze Masterclass Onderwijs Portfoliomanagement.

Portfolio-game: rolvastheid en eye-openers

Eén ding is van meet af aan helder: portfoliomanagement is onmisbaar bij hete hangijzers als:

Hoe maak je keuzes in het wel of niet in stand houden van kleine opleidingen in tijden van doelmatigheid?
Hoe behoud je je eigen sterke positie én werk je constructief samen?
Hoe zorg je ervoor dat ieders intenties al aan de voorkant helder zijn?
Hoe ga je – al dan niet – mee met vernieuwing?
Hoe ga je om met de verschillende vragen vanuit de markt en vanuit studenten?
Hoe laat je studenten niet alleen warmlopen, maar hoe houd je ze ook warm?

Nadat deze en andere dilemma’s tijdens de check-in omhoog zijn gekomen, mogen de deelnemers meteen aan de slag met een portfolio-game. Onder leiding van adviseurs van Turner verspreiden de aanwezigen zich over drie kamers met intrigerende namen als Tina’s en Big Joe’s. Op tafel liggen een klein whiteboard en diverse kaartjes klaar. De eerste opdracht: kies een rol naar wens. Als gelegenheids-bestuurders en directeuren van een fictieve hbo-instelling krijgen ze vervolgens een case voorgelegd met kaders om een nieuw en zo optimaal mogelijk portfolio te ontwikkelen. En net als in de echte wereld, hebben de spelers ook nu te maken met veranderende kaders. Hoe ga je bijvoorbeeld halverwege de rit om met nieuwe opleidingen of nieuwe opleiders?

De deelnemers zitten meteen goed in hun rol en houden daar ook gedurende het spel aan vast. Het ontlokt een deelnemer de uitspraak: “Het is net of ik mijn eigen directeur hoor praten.”

Waar de ene groep met elkaar in discussie gaat, staat een andere groep actief rond de tafel en werkt samen om het bord in te richten. Een derde groep is meer filosofisch bezig. Het is illustratief voor de dagelijkse praktijk: duik je meteen de inhoud in? Kijk je vooral vanuit je eigen tak van sport en jouw eigen mensen? Of lukt het om erboven te hangen en samen te kijken naar het grotere doel?

Denken in oplossingen. Snel schakelen. Ontdekken dat je data mist. Creatieve dwarsverbanden leggen en out of the box-oplossingen bedenken; het passeert allemaal de revue. En het roept meteen nieuwe vragen en dilemma’s op. Waar zet je wel en niet op in? Wat kun je anders bekostigen? Hoe kun je toch je speelveld verbreden? Of blijf je binnen de lijntjes? En waar leg je de bal als je er niet uitkomt?

Voorkom vastlopen in eindeloze Excels

Het spel maakt zo bijvoorbeeld het belang zichtbaar om bestuurders mee te krijgen voor je keuzes. En het leidt tot de conclusie dat elkaar bevragen en vanuit een gemeenschappelijk doel spreken en handelen, geen luxe maar noodzaak is. Het spel legt ook de valkuil bloot van ‘als we nu maar meer data hebben, dan komt het wel goed’. Je hebt zeker data nodig, maar met alleen data kom je er niet, is de ervaring. Bovendien: je kunt ook te veel data hebben en daardoor vastlopen in eindeloze Excels. Minstens zo belangrijk is het om aan de voorkant met elkaar over de dilemma’s te spreken: het eerlijke gesprek voeren in plaats van de kool en de geit sparen.

Bij de terugkoppeling klinken als voorwaarden voor succesvol portfoliomanagement:

Zorg dat je de kaders helder en je data op orde hebt, om de richting uit te zetten. Laat bijvoorbeeld een data-analist objectief naar de data kijken.
Daarnaast heb je ook een duidelijke missie en visie nodig, zodat je van daaruit verder kunt kijken dan je eigen ‘parochie’.
De missie en visie zijn eveneens het noodzakelijke kader om buiten de lijntjes te kunnen kleuren met creatieve oplossingen.

Strategie = Executie als kapstok

Tjalle Hoekstra, senior manager Turner, neemt de deelnemers na het spel mee in hoe ‘Strategie = Executie’ kan dienen als kapstok voor onderwijsportfoliomanagement. In het complexe en urgente portfolioveld is portfoliomanagement een van de manieren om executie vorm te geven. Volgens het S=E-principe ‘20% strategie, 80% executie’ hoort het merendeel van tijd, geld en energie immers naar de uitvoering te gaan. Dat maakt portfoliomanagement ook een kwestie van gewoon doen en iteratief leren.

Succesvol portfoliomanagement vraagt om drie essentiële elementen:

Een afwegingskader met missie en visie – waar zijn we van? – creëert focus en richting voor interventies, noodzakelijk voor een integraal verhaal en objectiveerbare uitspraken.
Scherp kiezen om ambitie te realiseren en te ontwikkelen, met ruimte voor veilige en transparante discussie, heldere rollen en verantwoordelijkheden. Dit vereist een balans tussen eigen en gezamenlijk belang, en tussen harde en zachte componenten.
Creëren van inzicht: waar staan we nu? Wat zijn de focus en opties? Met aandacht voor de beroepskolom vo-mbo-hbo. Dit kan alleen door zowel inside-out als outside-in te denken.

Dit is een cyclisch proces van continu operationeel verbeteren, met liefst jaarlijkse evaluaties, zodat je waar nodig kunt bijsturen met interventies. Tjalle Hoekstra gaf tot slot nog enkele waardevolle lessons learned. Begin klein, ook bij grote besluiten. Organiseer een executiecoalitie die het portfoliomanagement inricht.

En maak gebruik van psychologische check-ins op opdracht en gedrag. Want naast de harde ‘elementen’ is aandacht voor zachte componenten minstens zo belangrijk, vanuit de impact op medewerkers, studenten en maatschappij.

Heldere keuzes: niet alleen een kwestie van of-of

Daarover ging Jeroen Visscher van Turner, vervolgens in gesprek met Jos van Kessel, voorzitter van het College van Bestuur van het Koning Willem I College in Den Bosch. Een gesprek over regionaal samenwerken, bedoeling en belofte, maar ook over vlammen, schuren en helderheid.

In het laatste deel van de Masterclass bogen de deelnemers zich opnieuw in groepen over een quickscan voor een fictieve mbo-instelling. Drie observaties uit de terugkoppeling:

Heldere keuzes ontstaan uit en-en, niet alleen uit of-of. Bij de totstandkoming van keuzes combineert u data met relatiebeheer, en de maatschappelijke en politieke opdracht met de arbeidsmarktopgave — met als doel dat studenten een goede, passende baan vinden.
Kijk van buiten naar binnen, niet alleen van binnen naar buiten. Voor het van buiten naar binnen halen is de rol van marketing en communicatie onmisbaar, net als inzicht in waar u in uitblinkt en waarin juist niet. Voor een optimale doorstroming mogen vo, mbo en hbo nog scherper en doelmatiger verbonden worden.
Vergeet de onderwijsteams niet. Daar zit veel kennis die de portfoliokeuzes moet voeden.

De waardevolle en inspirerende middag werd afgesloten met een walking dinner en ruimte om contacten te leggen en aan te halen. En daarmee is de masterclass ook zelf een schoolvoorbeeld van het van buiten naar binnen halen.

Gericht inzicht voor een sterk onderwijs portfolio

Profolio is Turners analysetool voor onderwijs portfoliomanagement en biedt mbo- en hbo-instellingen en universiteiten een integraal overzicht van de prestaties en relevantie van hun opleidingen. Op basis van publieke informatie uit 25 bronnen, geeft Profolio één integraal overzicht van bedrijfseconomische en kwaliteitsprestaties en de relevantie van opleidingen voor kiezende studenten en de arbeidsmarkt. De tool is op maat gemaakt voor jouw instelling en biedt relevante vergelijkingen met collega-instellingen. Het model is gebaseerd op jarenlange ervaring met onderwijs portfoliomanagement en portfoliostrategie.

Model voor portfoliomanagement
Op basis van een grondige analyse en best practices bij instellingen in het portfoliomanagementproces, schetsen wij een universeel model voor het strategisch portfoliomanagement.

Het model kent 4 belangrijke componenten:

Strategisch portfoliomanagement is een cyclisch strategisch proces. Dat vraagt om een scherpe inrichting, met vaste stappen, tijdlijnen en aansturing.
Een afwegingskader geeft houvast bij maken van keuzes. Het afwegingskader geeft richting aan de gewenste ontwikkeling passend bij de strategie van de instelling, objectiveert en borgt een integrale blik vanuit diverse perspectieven.
Analyse en inzicht zijn nodig om vanuit data te onderbouwen op welke wijze individuele opleidingen zich verhouden tot het afwegingskader. Een pragmatische blik in de analyse leidt tot focus, en dient verder verrijkt te worden met contextuele informatie.
Een resultaatgerichte dialoog biedt ruimte voor het individuele en gezamenlijke belang binnen een instelling.

Verder lezen?

Wilt u ook sneller verbeteren vernieuwen en innoveren?

Turner is hét organisatieadviesbureau gespecialiseerd in strategie-executie. Samen een nieuwe strategie realiseren, dat maken we waar. Turner wordt voor de zevende jaar op rij door opdrachtgevers gezien als het beste strategisch adviesbureau van Nederland. Meer dan 4000 bestuurders en professionals deden mee aan het onderzoek van MT1000 waarbij Turner de hoogste waardering ontving voor strategie-advies, klantgerichtheid, excellente uitvoering en productleiderschap.

Lees hier meer over de resultaten die andere opdrachtgevers behaalden met hulp van Turner Strategie = Executie. Een afspraak maken? Neem contact met ons op.

Meer weten over Turner Onderwijs?

Hoe dragen universiteiten, hogescholen en mbo-instellingen bij aan de door de maatschappij gevraagde talent- en kennisontwikkeling? Nu en in de toekomst.

Turner Onderwijs helpt professionals om het onderwijs naar een hoger plan te tillen.

Maak een afspraak

Ben je benieuwd hoe je portfoliomanagement binnen je organisatie kunt versterken? Neem contact op via:

Caecilia Moerdijk

Neem contact op »

Tjalle Hoekstra

Neem contact op »

Inzichten

Alle inzichten over het onderwijs van onze specialisten

Onderwijs

Curio geeft digitalisering eigen koers: van IT-thema naar gezamenlijke Curio-brede beweging

Curio ontwikkelde samen met Turner een compacte digitaliseringsstrategie en uitvoeringsagenda voor de digitalisering van en in het onderwijs en van de onderwijsorganisatie. Digitale vaardigheden voor studenten, leerlingen én medewerkers kregen

Turner Masterclass Onderwijs Portfoliomanagement: het eerlijke gesprek voeren in plaats van de kool en de geit sparen

‘Scherp kiezen is cruciaal voor strategie-executie’

Gericht inzicht voor een sterk onderwijs portfolio

Wilt u ook sneller verbeteren vernieuwen en innoveren?

Meer weten over Turner Onderwijs?

Maak een afspraak

Alle inzichten over het onderwijs van onze specialisten

Meer opdrachten

Contact​

Maak een afspraak

Contact