If capital is available and innovation is strong, why do scale-ups still struggle to get funded?

Digitale soevereiniteit vraagt om investeringsrichting
Een andere kwestie die tijdens de sessie aan de orde komt, is de digitale soevereiniteit. Als gevolg van de gure politieke wind die vanuit de Verenigde Staten waait, is er een brede beweging op gang gekomen die streeft naar een grotere Europese techsector, waardoor we ons onafhankelijker van de Verenigde Staten kunnen opstellen. De EIB volgt die ontwikkelingen met grote interesse, zegt Chantal Schrijver. ‘We houden dit scherp in de gaten, maar we gaan niet ons geld erin pushen’, zegt ze. ‘We zijn vraaggedreven, we wachten tot ondernemingen met hun plannen naar ons toekomen. Alles moet wel samenkomen: goede bedrijven, mensen met de juiste skills en ervaring en financiers.

Anne Mieke van der Werf ziet vanuit Invest-NL een aanvullende rol in marktontwikkeling. Invest-NL is langs bepaalde thema’s georganiseerd en wil nadrukkelijker bijdragen aan het ontwikkelen van markten waarin Nederlandse ondernemingen kunnen opschalen. Voor Nederland hebben we bijvoorbeeld een Deep Tech Fund dat behoorlijk intensief bezig is met investeringen. Daarmee hebben we al een deep dive in AI gedaan en binnenkort gaan we een nieuwe deep dive presenteren, waarmee we Nederlandse ondernemingen een gerichte impuls willen geven in bepaalde Europese ontwikkelingen. Welke financiering hebben zij nodig, welk beleid? En welk type ondernemerschap is daarvoor nodig? Hierin mogen we dus iets meer een push creëren en onszelf naar voren schuiven als geïnteresseerde investeerder.’
Het thema van de digitale soevereiniteit past in een breder kader. Er is een brede – zij het niet unanieme – overeenstemming over bepaalde doelstellingen, bijvoorbeeld ook met betrekking tot het afbouwen van de intensieve veeteelt. ‘Voor sommige transities zou je wel willen dat er iets meer sprake van sturing is’, zegt Van der Werf van Invest-NL. ‘Daar heb je kennis voor nodig, en daar heb je ondernemers voor nodig. Maar aan de andere kant zie je ook ons stemgedrag. Als ik kijk naar het ministerie van Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur: we hadden een prachtige regeneratieve agenda, maar wat is er gebeurd? We hebben nul op het rekest gekregen. Als een departement niet aansluit op wat wij bieden, moeten we ons afvragen: gaan wij overstag of wachten we tot zij weer komen? Dus ik zou zeggen: houd daar rekening mee in je stemgedrag.’
De geopolitieke spanningen maken een zorgvuldig beleid natuurlijk niet eenvoudig. Zo is de voorgenomen aankoop van een paar honderd elektrische bussen uit China in een heel ander daglicht komen te staan door de vrees voor digitale afhankelijkheid van China. En kleinere ondernemers die groene stroom – bijvoorbeeld afkomstig van windmolens op zee – willen hebben, worden weer tegengewerkt door een afnameverplichting van vijftien jaar. De importheffingen vanuit de Verenigde Staten hebben eveneens voor grote onzekerheid gezorgd. ‘Zo’n tien procent van de mkb’ers had daar direct last van, maar nog eens veertig procent werd getroffen door de impact op hun waardeketen, via bedrijven in landen als Duitsland en Italië’, vertelt Takke. ‘Ook in de transportsector zijn de gevolgen van de gestegen brandstofprijzen duidelijk zichtbaar, met bedrijven die verschillende vrachtwagens stil hebben staan. En dan heb je ook nog de netcongestie, waardoor ondernemingen soms gewoon geen stroom kunnen afnemen. Dat moet je, als je geld verstrekt, allemaal in ogenschouw nemen. Ondernemen en rekenen gaan gewoon hand in hand.’

Visie op de komende tien jaar
Hoe kijken de panelleden naar de toekomst? ‘We hebben een covidcrisis meegemaakt, een energiecrisis, dus het is haast onvoorspelbaar wat ons de komende tien jaar te wachten staat’, zegt Chantal Schrijver. ‘Die Amerikanen kunnen hun grote pot ook verliezen. Maar de manier waarop zij daarmee omgaan is anders dan hier. Ik vind het dus lastig om te voorspellen. We kunnen wel werken aan onze structuren en onze processen zo flexibel mogelijk maken. We hebben zowel een publiek als een privaat domein nodig waar mensen openstaan voor verandering, en waar je snel kunt reageren als er iets gebeurt. Strategische autonomie is niet eens zozeer noodzakelijk vanwege de geopolitieke situatie, maar het is gewoon slimmer om het zo te doen.’
Dirkjan Takke merkt op dat hij zich echt op een ander marktsegment richt dan zijn medepanelleden. ‘Wij kunnen echt een grote bijdrage leveren aan het mkb. We richten ons op ondernemingen met een omzet van vijf tot dertig miljoen, zo’n 250.000 ondernemers in totaal. Daar wordt jaarlijks zo’n twintig miljard euro aan financiering aan verstrekt. Inmiddels is zo’n 25 procent daarvan non-bancair, tegen twee procent tien jaar geleden. Gelukkig zorgt de overheid steeds meer voor een level playing field op dat vlak, bijvoorbeeld met de BMKB-regeling, de borgstelling voor mkb-kredieten, een staatsgarantie. Daarmee kunnen niet alleen banken, maar ook andere partijen een scherpere rente aanbieden. Ik ben dus positief gestemd, de mindset is aan het veranderen.’
Anne Mieke van der Werf is vooral hoopvol gestemd door de steeds betere samenwerking tussen de verschillende investeringsinstellingen. ‘Er zijn steeds meer mogelijkheden voor samenwerking, ook over de grenzen heen. Ik zie bij onze counterparts in andere landen een groeiende bereidheid om te investeren in omgeving en vergroening. Er zijn meer fondsen die met ons mee kunnen financieren, zodat we de Amerikanen en Chinezen buiten de deur kunnen houden. Want dat is echt wel gewenst voor bepaalde technologieën en kennis. ‘Wie mee wil doen, moet zich op Europa richten’..’

Wil je meer weten over hoe jouw organisatie maatschappelijke waarde sturend maakt in financiering, besluitvorming en investeringen? Vul het contactformulier in en wij nemen contact met je op.